Ξέρω τι πρέπει να κάνω, αλλά δεν το κάνω: Γιατί μπλοκάρω όταν θέλω να αλλάξω;
«Ξέρω τι πρέπει να κάνω.»
Αυτή είναι μία από τις πιο συχνές φράσεις που ακούω.
Ξέρω τι πρέπει να τρώω.
Ξέρω ότι πρέπει να περπατάω.
Ξέρω ότι πρέπει να κοιμάμαι νωρίτερα.
Ξέρω ότι πρέπει να σταματήσω να τρώω όταν αγχώνομαι.
Ξέρω ότι πρέπει να οργανωθώ.
Ξέρω ότι πρέπει να ξεκινήσω.
Και μετά έρχεται το δεύτερο μισό της πρότασης:
«Αλλά δεν το κάνω.»
Και κάπου εκεί αρχίζει συνήθως η δίκη.
Όχι κάποια πραγματική δίκη.
Η άλλη. Η εσωτερική.
«Δεν έχω πειθαρχία.»
«Είμαι τεμπέλης.»
«Δεν το θέλω αρκετά.»
«Αφού ξέρω τι πρέπει να κάνω και πάλι δεν το κάνω, κάτι δεν πάει καλά με εμένα.»
Όμως υπάρχει ένα σημαντικό πρόβλημα σε αυτή τη λογική.
Αν η γνώση αρκούσε για να αλλάξει η συμπεριφορά μας, κανένας γιατρός δεν θα κάπνιζε, κανένας γυμναστής δεν θα έχανε προπόνηση, κανένας διατροφολόγος δεν θα έτρωγε ποτέ περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται και όλοι θα κοιμόμασταν οκτώ ώρες κάθε βράδυ.
Θα ήμασταν μια υπέροχα υγιής κοινωνία.
Και πιθανότατα αφόρητη σε παρέα.
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο ανθρώπινη.
Το να ξέρεις τι πρέπει να κάνεις και το να μπορείς να το εφαρμόσεις επανειλημμένα είναι δύο διαφορετικές δεξιότητες.
Και ανάμεσά τους υπάρχει ένα μεγάλο κενό.
Το κενό ανάμεσα στην πρόθεση και στην πράξη.
Η πληροφορία δεν είναι αλλαγή συμπεριφοράς
Για πολλά χρόνια αντιμετωπίζαμε την αλλαγή περίπου έτσι:
«Αν ο άνθρωπος μάθει ποιο είναι το σωστό, θα το κάνει.»
Όμως η καθημερινότητα αποδεικνύει συνεχώς ότι τα πράγματα δεν λειτουργούν έτσι.
Ξέρεις ότι η άσκηση σου κάνει καλό.
Δεν σημαίνει ότι σηκώνεσαι από τον καναπέ.
Ξέρεις ότι το scrolling πριν από τον ύπνο δεν σε βοηθά.
Κι όμως στις 00:47 βρίσκεσαι να βλέπεις βίντεο με έναν τύπο στην Αλάσκα που φτιάχνει καλύβα από λάσπη.
Ξέρεις ότι όταν μείνεις νηστικός όλη ημέρα, το βράδυ θα φτάσεις στο ψυγείο σαν να έχεις προσωπικό ραντεβού μαζί του.
Κι όμως το επαναλαμβάνεις.
Δεν υπάρχει αντίφαση.
Υπάρχει ανθρώπινη συμπεριφορά.
Η γνώση είναι σημαντική.
Αλλά δεν αρκεί.
Χρειάζεται να μετατραπεί σε πράξη.
Και η πράξη, για να δημιουργήσει αποτέλεσμα, χρειάζεται να επαναληφθεί αρκετές φορές ώστε να γίνει σταθερό μέρος της ζωής σου.
Άρα όταν λες:
«Μα αφού ξέρω τι πρέπει να κάνω…»
η απάντηση είναι:
Ναι.
Αλλά το να ξέρεις είναι μόνο ένα κομμάτι του μηχανισμού.
Γιατί λοιπόν δεν κάνω αυτό που ξέρω ότι πρέπει να κάνω;
Δεν υπάρχει ένας λόγος.
Και εδώ χρειάζεται λίγη προσοχή, γιατί τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ εύκολο να ονομάζουμε τα πάντα «αυτοσαμποτάζ».
Δεν έκανες προπόνηση;
Αυτοσαμποτάζ.
Έφαγες πίτσα;
Αυτοσαμποτάζ.
Άργησες να ξεκινήσεις;
Αυτοσαμποτάζ.
Με αυτή τη λογική, αν ξεχάσεις τα κλειδιά σου, σε λίγο θα έχουμε και αυτοσαμποτάζ κλειδαριάς.
Μερικές φορές πράγματι υπάρχει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που σε απομακρύνει από αυτό που θέλεις.
Αλλά το σημαντικό είναι να καταλάβεις ποιος μηχανισμός κρύβεται από κάτω.
Γιατί αν ονομάσεις απλώς τον εαυτό σου «αυτοκαταστροφικό», δεν έμαθες τίποτα.
Απλώς απέκτησες άλλη μία ταμπέλα.
1. Αυτό που θέλεις μακροπρόθεσμα συγκρούεται με αυτό που θέλεις τώρα
Θέλεις να χάσεις βάρος.
Αλλά τώρα θέλεις το γλυκό.
Θέλεις να γυμναστείς.
Αλλά τώρα θέλεις να ξαπλώσεις.
Θέλεις να κοιμηθείς νωρίτερα.
Αλλά τώρα θέλεις να δεις άλλο ένα επεισόδιο.
Θέλεις να κάνεις οικονομία.
Αλλά τώρα θέλεις να αγοράσεις κάτι.
Δεν σημαίνει ότι ο μακροπρόθεσμος στόχος σου είναι ψεύτικος.
Σημαίνει ότι το «τώρα» έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα.
Είναι τώρα.
Η ανταμοιβή είναι άμεση.
Η ευχαρίστηση είναι άμεση.
Η ανακούφιση είναι άμεση.
Ενώ το αποτέλεσμα που θέλεις μπορεί να απέχει εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια.
Το σημερινό περπάτημα δεν θα σου παραδώσει μέχρι το βράδυ το σώμα που επιθυμείς.
Ένα ισορροπημένο γεύμα δεν θα εμφανίσει αύριο το πρωί εντυπωσιακή αλλαγή.
Και αν δεν φας το γλυκό, το σώμα σου δεν θα σου στείλει ειδοποίηση που να γράφει:
«Συγχαρητήρια! Αναβαθμίστηκες στην έκδοση 2.0.»
Γι’ αυτό ο μακροπρόθεσμος στόχος πρέπει να μεταφραστεί σε κάτι που έχει νόημα σήμερα.
Όχι μόνο στο τέλος.
2. Περιμένεις να θέλεις να κάνεις αυτό που πρέπει
Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες παγίδες.
«Δεν έχω διάθεση σήμερα.»
Λες και πρέπει πρώτα να εμφανιστεί η σωστή ψυχολογική κατάσταση και μετά να γίνει η πράξη.
Μερικές φορές συμβαίνει.
Νιώθεις ενθουσιασμό και ξεκινάς.
Αλλά αν η συμπεριφορά σου εξαρτάται πάντα από το αν έχεις διάθεση, τότε θα λειτουργεί μόνο όταν η διάθεσή σου συνεργάζεται.
Και η διάθεση είναι γνωστός αναξιόπιστος υπάλληλος.
Άλλοτε εμφανίζεται νωρίς.
Άλλοτε αργεί.
Άλλοτε δεν έρχεται καθόλου και δεν παίρνει ούτε τηλέφωνο.
Πολλές φορές η σωστή σειρά είναι:
Μικρή πράξη → αίσθηση προόδου → περισσότερο κίνητρο.
Δεν χρειάζεται πάντα να αισθανθείς έτοιμος.
Χρειάζεται να κάνεις κάτι τόσο μικρό, ώστε να μη χρειάζεται να αισθάνεσαι έτοιμος.
3. Ο στόχος είναι πολύ μεγάλος για τη σημερινή σου πραγματικότητα
Λες:
«Πρέπει να αρχίσω γυμναστική.»
Και μέσα στο μυαλό σου αυτό μεταφράζεται σε:
Τέσσερις προπονήσεις την εβδομάδα.
Μία ώρα κάθε φορά.
Καινούργιο πρόγραμμα.
Νέα ρούχα.
Νέο ωράριο.
Νέος άνθρωπος.
Μόνο που σήμερα είσαι κουρασμένος και έχεις είκοσι λεπτά διαθέσιμα.
Το μυαλό κοιτάζει την απόσταση ανάμεσα στο «εδώ» και στο «εκεί» και απαντά:
«Άστο καλύτερα.»
Το ίδιο συμβαίνει και στη διατροφή.
Δεν λες:
«Αύριο θα οργανώσω καλύτερα το βραδινό μου.»
Λες:
«Από αύριο κόβω ζάχαρη, ψωμί, γλυκά, delivery, ποτό, θα μαγειρεύω καθημερινά και θα κάνω δέκα χιλιάδες βήματα.»
Αν το πρώτο βήμα μοιάζει με αίτηση αλλαγής προσωπικότητας, δεν είναι καθόλου περίεργο που εμφανίζεται αντίσταση.
Αν αυτή την περίοδο αισθάνεσαι ότι δεν χωράει άλλη μία μεγάλη αλλαγή στη ζωή σου, διάβασε και το άρθρο Δεν έχω χρόνο να αδυνατίσω ή δεν έχω χώρο στο κεφάλι μου;
Γιατί μερικές φορές δεν λείπει η πρόθεση.
Λείπει ο διαθέσιμος ψυχικός χώρος.
4. Δεν αποφεύγεις πάντα την πράξη. Αποφεύγεις το συναίσθημα που τη συνοδεύει
Η αναβλητικότητα συχνά παρουσιάζεται σαν πρόβλημα διαχείρισης χρόνου.
Όμως πολύ συχνά έχει και συναισθηματική πλευρά.
Η πράξη που θέλεις να κάνεις μπορεί να σου προκαλεί:
- Άγχος
- Βαρεμάρα
- Αβεβαιότητα
- Φόβο αποτυχίας
- Φόβο κριτικής
- Αίσθημα ανεπάρκειας
- Κόπωση
- Δυσφορία
Και τότε η αναβολή σου δίνει κάτι εξαιρετικά ελκυστικό:
Άμεση ανακούφιση.
«Δεν θα το κάνω τώρα.»
Και αμέσως πέφτει λίγο η πίεση.
Το πρόβλημα απλώς μεταφέρεται στον αυριανό σου εαυτό.
Ο οποίος, μεταξύ μας, έχει ήδη αρκετά παράπονα.
Γι’ αυτό αντί να ρωτάς μόνο:
«Γιατί δεν κάνω αυτό που πρέπει;»
ρώτησε:
«Τι αισθάνομαι όταν έρχεται η στιγμή να το κάνω;»
Μπορεί εκεί να βρίσκεται η πραγματική απάντηση.
5. Η παλιά συμπεριφορά έχει γίνει αυτόματη
Θέλεις να αλλάξεις κάτι που κάνεις εδώ και χρόνια.
Αλλά περιμένεις να αλλάξει επειδή πήρες μια απόφαση την Κυριακή το βράδυ.
Όμως οι συνήθειες λειτουργούν συχνά μέσα από πολύ σταθερές συνδέσεις.
Βράδυ + καναπές + τηλεόραση = φαγητό.
Καφές = τσιγάρο.
Άγχος = γλυκό.
Μπαίνω σπίτι = ανοίγω ψυγείο.
Ξυπνάω = πιάνω κινητό.
Αυτό σημαίνει ότι δεν ανταγωνίζεσαι μόνο μία επιθυμία.
Ανταγωνίζεσαι μια διαδρομή που έχει επαναληφθεί εκατοντάδες φορές.
Γι’ αυτό το:
«Από αύριο δεν θα το κάνω»
σπάνια αρκεί.
Πρέπει να αλλάξει κάτι στη διαδρομή.
Αν, για παράδειγμα, η δυσκολία σου εμφανίζεται κυρίως το βράδυ και το φαγητό έχει συνδεθεί με χαλάρωση ή ανακούφιση, δες και το άρθρο Βραδινή υπερφαγία: Γιατί τρώω ασταμάτητα το βράδυ και πώς μπορώ να το σταματήσω;
6. Έχεις συνδέσει την αλλαγή με στέρηση
Αν κάθε προηγούμενη προσπάθεια αλλαγής σήμαινε:
«Δεν επιτρέπεται.»
«Πρέπει.»
«Κόψε.»
«Πρόσεχε.»
«Μην ξεφύγεις.»
«Κάνε υπομονή.»
τότε είναι πολύ πιθανό ένα κομμάτι σου να ακούει τη λέξη «ξεκινάω» και να απαντά:
«Ωχ. Πάλι τα ίδια.»
Δεν αντιστέκεσαι απαραίτητα στον στόχο.
Μπορεί να αντιστέκεσαι στον τρόπο με τον οποίο έχεις μάθει να κυνηγάς τον στόχο.
Θέλεις να αδυνατίσεις.
Δεν θέλεις όμως να περάσεις άλλους τρεις μήνες σαν κρατούμενος που περιμένει την αποφυλάκιση για να φάει μακαρόνια.
Αυτή είναι πολύ σημαντική διαφορά.
Αν κάθε νέα αρχή καταλήγει σε πίεση και εγκατάλειψη, δες το άρθρο Γιατί ξεκινάω δίαιτα και την εγκαταλείπω;
Μερικές φορές δεν απορρίπτεις την αλλαγή.
Απορρίπτεις τον πόλεμο που έχεις συνδέσει μαζί της.
7. Η τελειομανία σε κρατά ακίνητο
Η τελειομανία δεν εμφανίζεται πάντα με τη φράση:
«Θέλω όλα να είναι τέλεια.»
Μπορεί να εμφανίζεται ως:
«Δεν είναι η σωστή στιγμή.»
«Δεν έχω οργανωθεί αρκετά.»
«Από τον άλλο μήνα θα έχω καλύτερο πρόγραμμα.»
«Αν δεν μπορώ να το κάνω σωστά, δεν έχει νόημα.»
Και έτσι δεν κάνεις το 40%, επειδή δεν μπορείς να κάνεις το 100%.
Δεν κάνεις είκοσι λεπτά περπάτημα επειδή δεν έχεις μία ώρα.
Δεν οργανώνεις ένα γεύμα επειδή δεν μπορείς να οργανώσεις όλη την εβδομάδα.
Δεν ξεκινάς σήμερα επειδή σήμερα είναι Τετάρτη.
Προφανώς, όπως είναι γνωστό, η ανθρώπινη φυσιολογία ενεργοποιείται επίσημα μόνο κάθε Δευτέρα στις 07:00.
Η τελειότητα είναι συχνά ένας πολύ κομψός τρόπος αναβολής.
Η πιο χρήσιμη ερώτηση είναι:
«Ποια είναι η αρκετά καλή εκδοχή που μπορώ να κάνω τώρα;»
8. Δεν εμπιστεύεσαι πια τον εαυτό σου
Αυτό είναι βαθύτερο.
Έχεις πει πολλές φορές:
«Από αύριο ξεκινάω.»
Και δεν ξεκίνησες.
Ή ξεκίνησες και σταμάτησες.
Έχεις υποσχεθεί:
«Αυτή τη φορά θα το κρατήσω.»
Και δεν το κράτησες.
Μετά από αρκετές τέτοιες εμπειρίες δημιουργείται κάτι πολύ ανθρώπινο:
Παύεις να πιστεύεις τη δική σου υπόσχεση.
Το στόμα λέει:
«Αύριο ξεκινάω.»
Και κάπου μέσα σου ακούγεται:
«Ναι, καλά. Το έχουμε ξανακούσει.»
Και εδώ υπάρχει μία πολύ σημαντική λεπτομέρεια:
Δεν ξαναχτίζεις εμπιστοσύνη στον εαυτό σου με ακόμη μεγαλύτερες υποσχέσεις.
Τη χτίζεις με μικρότερες υποσχέσεις που κρατάς.
Κάθε φορά που λες ότι θα κάνεις κάτι μικρό και πράγματι το κάνεις, δημιουργείς μία μικρή απόδειξη.
Και πολλές μικρές αποδείξεις αρχίζουν να αλλάζουν τον τρόπο που βλέπεις τον εαυτό σου.
Αυτό συνδέεται άμεσα και με το άρθρο Πώς αποκτώ συνέπεια στο αδυνάτισμα χωρίς να βασίζομαι μόνο στη θέληση;
Γιατί συνέπεια δεν είναι να μην ξεφύγεις ποτέ.
Είναι να συνεχίζεις να δημιουργείς αποδείξεις ότι μπορείς να επιστρέφεις.
Άρα… αυτοσαμποτάρομαι;
Μερικές φορές μπορείς να χρησιμοποιήσεις αυτή τη λέξη για να περιγράψεις ένα μοτίβο όπου οι πράξεις σου συγκρούονται επανειλημμένα με κάτι που δηλώνεις ότι θέλεις.
Αλλά δεν θα την χρησιμοποιούσα σαν ταυτότητα.
Το:
«Είμαι άνθρωπος που αυτοσαμποτάρεται»
δεν λύνει τίποτα.
Απλώς σου δίνει το ίδιο πρόβλημα συν μία καινούργια ταμπέλα.
Πιο χρήσιμο είναι να ρωτήσεις:
«Τι ακριβώς συμβαίνει λίγο πριν κάνω αυτό που με απομακρύνει από τον στόχο μου;»
Εκεί αρχίζει η πραγματική δουλειά.
Η άσκηση των 60 δευτερολέπτων: Βρες το σημείο του μπλοκαρίσματος
Την επόμενη φορά που θα πεις:
«Ξέρω τι πρέπει να κάνω, αλλά δεν το κάνω»,
μην αρχίσεις με κατηγορία.
Ρώτησε:
- Τι ακριβώς θέλω να κάνω;
- Πότε υποτίθεται ότι θα το κάνω;
- Τι αισθάνομαι όταν έρχεται εκείνη η στιγμή;
- Τι κάνω αντί γι’ αυτό;
- Τι κερδίζω άμεσα από την επιλογή που κάνω;
- Τι κάνει τη σωστή επιλογή δύσκολη;
- Πώς μπορώ να την κάνω μικρότερη;
- Πώς μπορώ να κάνω την παλιά συμπεριφορά λίγο δυσκολότερη;
- Ποια είναι η πρώτη πράξη που μπορώ να κάνω σε δύο λεπτά;
Αυτό είναι πολύ πιο χρήσιμο από το:
«Τι πρόβλημα έχω και δεν μπορώ να στρώσω επιτέλους;»
Η πρώτη σειρά ερωτήσεων παράγει πληροφορία.
Η δεύτερη παράγει ενοχή.
Από το «ξέρω» στο «κάνω»: 7 πρακτικοί τρόποι
1. Κάνε το πρώτο βήμα γελοία μικρό
Ναι, γελοία.
Όχι:
«Θα ξεκινήσω γυμναστική.»
Αλλά:
«Θα φορέσω τα παπούτσια και θα περπατήσω δέκα λεπτά.»
Όχι:
«Θα αλλάξω τη διατροφή μου.»
Αλλά:
«Αύριο θα οργανώσω το μεσημεριανό μου.»
Όχι:
«Θα σταματήσω να τρώω το βράδυ.»
Αλλά:
«Όταν θελήσω να φάω χωρίς πείνα, θα κάνω πρώτα μία παύση πέντε λεπτών.»
Το πρώτο βήμα πρέπει να είναι αρκετά μικρό ώστε το μυαλό σου να μη χρειάζεται συνεδρίαση διοικητικού συμβουλίου για να το εγκρίνει.
2. Μετέτρεψε το «θα κάνω» σε «όταν συμβεί Χ, θα κάνω Ψ»
Το:
«Θα περπατήσω περισσότερο»
είναι ασαφές.
Το:
«Όταν τελειώσω το μεσημεριανό, θα περπατήσω δέκα λεπτά»
είναι συγκεκριμένο.
Το:
«Θα τρώω καλύτερα»
είναι επιθυμία.
Το:
«Όταν γυρίζω αργά σπίτι, θα έχω μία από δύο προκαθορισμένες επιλογές βραδινού»
είναι σχέδιο.
Μην αφήνεις τον κουρασμένο αυριανό σου εαυτό να αποφασίζει τα πάντα από την αρχή.
Βοήθησέ τον λίγο από σήμερα.
3. Μείωσε την τριβή
Αν θέλεις να κάνεις μία συμπεριφορά συχνότερα, κάν’ την ευκολότερη.
Θέλεις να περπατήσεις το πρωί;
Ετοίμασε τα παπούτσια από το βράδυ.
Θέλεις καλύτερο πρωινό;
Έχε τα υλικά έτοιμα.
Θέλεις να μη γυρίσεις σπίτι εξαντλημένος και καταλήξεις σε delivery;
Έχε μία λύση ανάγκης.
Θέλεις να χρησιμοποιείς λιγότερο το κινητό στο κρεβάτι;
Μην το φορτίζεις δίπλα στο κεφάλι σου σαν να είναι ιατρική συσκευή υποστήριξης ζωής.
Το περιβάλλον επηρεάζει πολύ περισσότερο τη συμπεριφορά μας απ’ όσο συχνά αναγνωρίζουμε.
4. Κάνε την παλιά συμπεριφορά λίγο δυσκολότερη
Αν τρως αυτόματα μπροστά στην τηλεόραση:
Μην αφήνεις το φαγητό δίπλα στον καναπέ.
Αν ανοίγεις μια εφαρμογή χωρίς να το καταλαβαίνεις:
Βγάλ’ την από την πρώτη οθόνη.
Αν τρως κατευθείαν από μεγάλη συσκευασία:
Βάλε μία ποσότητα σε πιάτο και αποθήκευσε την υπόλοιπη.
Δεν χρειάζεται να δημιουργήσεις φρούριο ασφαλείας γύρω από τα μπισκότα.
Χρειάζεται απλώς να προσθέσεις λίγα δευτερόλεπτα ανάμεσα στο ερέθισμα και στην αντίδραση.
Μερικές φορές αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα αρκούν για να ξαναμπεί η επιλογή στο παιχνίδι.
5. Μέτρα την εκτέλεση, όχι μόνο το αποτέλεσμα
Αν ο μοναδικός σου δείκτης είναι:
«Πόσα κιλά έχασα;»
τότε μπορεί να κάνεις αρκετά πράγματα σωστά και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεσαι ότι αποτυγχάνεις.
Για μία περίοδο μέτρα και:
- Πόσες φορές έκανες το προγραμματισμένο περπάτημα.
- Πόσα βραδινά είχες οργανώσει.
- Πόσες φορές έκανες παύση πριν φας από ένταση.
- Πόσες φορές επέστρεψες μετά από μία παρέκκλιση.
- Πόσες μικρές δεσμεύσεις κράτησες.
Αυτά δημιουργούν αποδείξεις.
Και οι αποδείξεις αρχίζουν να ξαναχτίζουν εμπιστοσύνη.
6. Όταν δεν το κάνεις, μη ρωτάς «τι έχω;»
Ρώτα:
«Τι έκανε αυτή τη συμπεριφορά δύσκολη σήμερα;»
Μπορεί να ήταν:
- Πείνα
- Κούραση
- Έλλειψη προετοιμασίας
- Άγχος
- Πολύ μεγάλος στόχος
- Κακό timing
- Κοινωνική πίεση
- Τελειομανία
- Ανάγκη για ανακούφιση
Βλέπεις τη διαφορά;
Το:
«Είμαι ασυνεπής»
δεν διορθώνεται.
Το:
«Στις εννέα γυρίζω σπίτι πεινασμένος και δεν υπάρχει έτοιμο φαγητό»
διορθώνεται.
7. Κάνε συμφωνίες που μπορείς πραγματικά να κρατήσεις
Μην υποσχεθείς:
«Από εδώ και πέρα δεν θα ξαναφάω γλυκό.»
Υποσχέσου:
«Αύριο θα φάω κανονικό μεσημεριανό πριν φτάσω εξαντλημένος στο απόγευμα.»
Μην υποσχεθείς:
«Θα γυμνάζομαι κάθε μέρα.»
Υποσχέσου:
«Τρεις φορές αυτή την εβδομάδα θα κινηθώ είκοσι λεπτά.»
Μην υποσχεθείς:
«Θα αλλάξω ζωή.»
Υποσχέσου:
«Σήμερα θα κάνω αυτή τη μία πράξη.»
Και μετά κράτησέ την.
Η εμπιστοσύνη στον εαυτό δεν χτίζεται από το μέγεθος των υποσχέσεων.
Χτίζεται από το ποσοστό αυτών που τηρείς.
Και στο αδυνάτισμα τι σημαίνουν όλα αυτά;
Σημαίνουν ότι πιθανότατα δεν σου λείπει άλλη μία πληροφορία για το ποιο τρόφιμο έχει πρωτεΐνη.
Πιθανότατα ξέρεις ήδη ότι:
Τα λαχανικά κάνουν καλό.
Το περπάτημα βοηθά.
Η συνεχής υπερκατανάλωση γλυκών δεν βοηθά.
Ο ύπνος είναι σημαντικός.
Το delivery κάθε βράδυ δυσκολεύει την κατάσταση.
Το πρόβλημα είναι αλλού.
Τι συμβαίνει τη στιγμή που πρέπει να κάνεις αυτό που ήδη γνωρίζεις;
Εκεί χρειάζεται να κοιτάξεις.
Αν το φαγητό εμφανίζεται συχνά όταν είσαι αγχωμένος, κουρασμένος, στενοχωρημένος ή χρειάζεσαι ανακούφιση, μπορείς να κάνεις το Τεστ Συναισθηματικής Υπερφαγίας.
Γιατί τότε το ζητούμενο δεν είναι απλώς να μάθεις τι να φας.
Είναι να καταλάβεις τι δουλειά έχει αναλάβει το φαγητό στη ζωή σου.
Δεν χρειάζεται πάντα περισσότερη πειθαρχία. Μπορεί να χρειάζεται καλύτερος σχεδιασμός.
Αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική ιδέα του άρθρου.
Όταν κάτι δεν λειτουργεί, έχουμε την τάση να λέμε:
«Πρέπει να πιέσω περισσότερο.»
Όμως μερικές φορές:
Δεν χρειάζεσαι μεγαλύτερη δύναμη.
Χρειάζεσαι μικρότερο βήμα.
Δεν χρειάζεσαι περισσότερο κίνητρο.
Χρειάζεσαι πιο συγκεκριμένο σχέδιο.
Δεν χρειάζεσαι αυστηρότερο πρόγραμμα.
Χρειάζεσαι καλύτερη προσαρμογή στην καθημερινότητά σου.
Δεν χρειάζεσαι περισσότερη ενοχή.
Χρειάζεσαι περισσότερη πληροφορία για το τι σε μπλοκάρει.
Και δεν χρειάζεται να αποδείξεις ότι είσαι άλλος άνθρωπος.
Χρειάζεται να κάνεις αρκετές μικρές πράξεις ώστε σταδιακά να γίνεσαι ο άνθρωπος που θέλεις.
Το μικρό πείραμα των 7 ημερών
Για μία εβδομάδα, μην προσπαθήσεις να αλλάξεις όλη σου τη ζωή.
Διάλεξε μία μόνο συμπεριφορά.
Παράδειγμα:
«Θέλω να περπατάω περισσότερο.»
Και απάντησε:
Τι ακριβώς θα κάνω;
Θα περπατάω 10 λεπτά.
Πότε;
Μετά το μεσημεριανό.
Ποιο θα είναι το σήμα;
Μόλις βάλω το πιάτο στον νεροχύτη.
Τι θα κάνω αν δεν έχω διάθεση;
Θα κάνω μόνο 5 λεπτά.
Τι θα κάνω αν χάσω μία ημέρα;
Θα συνεχίσω την επόμενη χωρίς επανεκκίνηση.
Τι θα καταγράφω;
Μόνο αν το έκανα ή όχι.
Στο τέλος της εβδομάδας δεν ρωτάς:
«Άλλαξα τη ζωή μου;»
Ρωτάς:
«Τι έμαθα για το πώς λειτουργώ;»
Αυτό είναι πολύ πιο χρήσιμο.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί ξέρω τι πρέπει να κάνω αλλά δεν το κάνω;
Επειδή η γνώση και η εφαρμογή είναι διαφορετικά πράγματα. Η συμπεριφορά επηρεάζεται από συνήθειες, άμεσες ανταμοιβές, συναισθήματα, κούραση, περιβάλλον, αυτοπεποίθηση και το πόσο εύκολη ή δύσκολη είναι η πράξη τη συγκεκριμένη στιγμή. Το γεγονός ότι γνωρίζεις τη σωστή επιλογή δεν σημαίνει αυτόματα ότι έχεις δημιουργήσει και τις συνθήκες για να την εφαρμόσεις.
Είναι αυτό αυτοσαμποτάζ;
Μπορείς να χρησιμοποιήσεις τον όρο για να περιγράψεις ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, αλλά από μόνος του δεν εξηγεί τι συμβαίνει. Είναι πιο χρήσιμο να βρεις τον μηχανισμό: αποφεύγεις δυσφορία; Ο στόχος είναι πολύ μεγάλος; Υπάρχει φόβος αποτυχίας; Λειτουργεί μια παλιά συνήθεια; Είσαι εξαντλημένος; Όταν βρεις τι ακριβώς συμβαίνει, μπορείς να παρέμβεις πιο αποτελεσματικά.
Γιατί αναβάλλω κάτι που πραγματικά θέλω;
Γιατί το μακροπρόθεσμο «θέλω» μπορεί να συγκρούεται με μία άμεση ανάγκη για ξεκούραση, ευχαρίστηση ή αποφυγή δυσφορίας. Η αναβλητικότητα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν θέλεις τον στόχο. Μπορεί απλώς τη συγκεκριμένη στιγμή η αποφυγή να σου προσφέρει μεγαλύτερη άμεση ανακούφιση.
Πώς σταματάω να αναβάλλω;
Μείωσε το πρώτο βήμα, όρισε συγκεκριμένο χρόνο ή trigger, κάνε τη συμπεριφορά ευκολότερη και ξεκίνα πριν περιμένεις να εμφανιστεί τέλεια διάθεση. Αντί για «θα γυμναστώ», χρησιμοποίησε κάτι συγκεκριμένο όπως «όταν τελειώσω τη δουλειά, θα περπατήσω δέκα λεπτά».
Πώς αποκτώ περισσότερη πειθαρχία;
Μην ξεκινάς μόνο από την πειθαρχία. Μείωσε την ανάγκη να τη χρησιμοποιείς συνέχεια. Οργάνωσε το περιβάλλον, προαποφάσισε κάποιες επιλογές και δημιούργησε μικρές επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Ο καλύτερος σχεδιασμός κάνει πολλές φορές την πειθαρχία λιγότερο απαραίτητη.
Πώς ξαναχτίζω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου;
Με μικρές συμφωνίες που τηρείς. Αν έχεις συνηθίσει να υπόσχεσαι τεράστιες αλλαγές και να τις εγκαταλείπεις, χαμήλωσε προσωρινά το μέγεθος της δέσμευσης. Κάθε μικρή υπόσχεση που κρατάς γίνεται νέα απόδειξη ότι μπορείς να βασιστείς στον εαυτό σου.
Δεν χρειάζεται να μάθεις περισσότερα. Ίσως χρειάζεται να εφαρμόσεις διαφορετικά όσα ήδη ξέρεις.
Αν βρίσκεσαι συνέχεια στη θέση:
«Ξέρω τι πρέπει να κάνω, αλλά δεν το κάνω»,
μην αρχίσεις ψάχνοντας άλλη μία πληροφορία.
Κάνε μία διαφορετική ερώτηση:
«Τι με εμποδίζει να μετατρέψω αυτό που ξέρω σε πράξη;»
Εκεί μπορεί να βρίσκεται το πραγματικό κλειδί.
Γιατί η αλλαγή δεν είναι μόνο θέμα γνώσης.
Είναι θέμα συμπεριφοράς.
Περιβάλλοντος.
Συναισθήματος.
Σχεδιασμού.
Επαναλήψεων.
Και εμπιστοσύνης στον εαυτό.
Αυτή είναι και η λογική του MorphoMastery®.
Δεν θέλουμε απλώς να γνωρίζεις περισσότερα για τη διατροφή, την κίνηση ή την ψυχολογία.
Θέλουμε αυτό που γνωρίζεις να μπορεί να περάσει μέσα στην πραγματική σου ζωή και να γίνει πράξη αρκετές φορές ώστε να δημιουργήσει αλλαγή.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι:
«Ξέρω τι πρέπει να κάνω.»
Το ζητούμενο είναι:
«Ξέρω ποιο είναι το επόμενο μικρό πράγμα που μπορώ πραγματικά να κάνω — και το κάνω.»
Θέλεις να σταματήσεις να μένεις μόνο στο «ξέρω»;
Αν γνωρίζεις εδώ και χρόνια τι «πρέπει» να κάνεις, αλλά δυσκολεύεσαι να το μετατρέψεις σε σταθερή συμπεριφορά, πιθανότατα δεν χρειάζεσαι άλλη μία αυστηρή λίστα οδηγιών.
Χρειάζεσαι να καταλάβεις τι ακριβώς συμβαίνει ανάμεσα στην πρόθεση και στην πράξη.
Το MorphoMastery® συνδυάζει διατροφή, κίνηση και ψυχολογία ώστε η αλλαγή να μη βασίζεται μόνο στην πληροφορία, στο κίνητρο ή στην πίεση της στιγμής, αλλά σε ένα σύστημα που μπορεί να εφαρμοστεί μέσα στην πραγματική ζωή.
